Những đứa con 9x thành thị
Tôi thuộc
lứa đầu tiên của thế hệ mà người
ta gọi là 9x. Có một thời gian tôi đã chán ngán tự hỏi vì sao mình lại thuộc
về thế hệ này? Tôi nghe nhạc tiền
chiến, đọc tiểu thuyết kinh điển, viết văn đúng chính tả và thích đọc thơ; hẳn
có một điều gì đó sai, rất sai; hoặc với tôi, hoặc với cả một tập
hợp những kẻ sinh vào những năm 90.
Lúc đó nhìn ra
xung quanh, tôi không nghĩ 9x sẽ
làm được gì, ngoài một hệ thống ngôn ngữ cải biên quái gở
tật nguyền và những trò quá lố – vốn cũng do 8x “nhập khẩu” vào. Thỉnh thoảng tôi cũng đọc những tin tức kiểu 9x phát minh bóng đèn
biết phát sáng khi được bật công tắc, doanh nhân 9x, 9x đạt học bổng trường danh tiếng, v.v… Nhưng bỏ
qua một bên những thành tích cá nhân nhất thời và phù phiếm đó, thế hệ của
chúng tôi sẽ để lại gì ngoài một
lớp tro bụi, gió thổi sẽ bay?
Lúc nghĩ như thế tôi chỉ
là một đứa con nít tự
cho phép mình già dặn
với dăm ba câu nhạc Trịnh và vài quyển tiểu thuyết
những năm 40-80. Bằng một sự tự tôn quá lố,
tôi đã không nhận ra thế
hệ của mình tuyệt
vời như thế nào – thế
hệ của pro, kute, của những phong trào mau “hot” chóng tàn, và của những giá trị
luôn bị đập nát để
nhìn lại.
9x là một thế hệ của mất mát và trống
rỗng. Từ những năm tuổi
thơ khi đất
nước bắt đầu có của
ăn của để, những đứa con thành thị đã không còn chỗ để chơi với thiên nhiên. Chúng tôi không có những khoảng đất, những bờ ao, hay ruộng
lúa. Và chân thành mà nói, làm sao yêu thương một điều mà bạn
không hề có? Thời
thơ ấu của chúng tôi bị hắt hủi như một đứa con ghẻ
lạc loài. Tuổi
thơ đồng ruộng cánh diều
của các cô chú anh chị đi vào sách giáo khoa, vào tranh vẽ
bằng những lời ca ngợi,
rồi sau đó họ
bắt 9x học
thuộc lòng. Còn tuổi thơ điện tử truyện tranh của
chúng tôi trôi dạt trên facebook, trong những tấm hình “Ấu
thơ trong tôi là…”, vốn không được một hệ thống chính thức
nào thừa nhận. Tôi luôn tự hỏi có cần
thiết phải chơi với dế trên cánh đồng để được công nhận
là trẻ em đích thực
hay không? Chẳng phải Doraemon đã thắp lên những giấc mơ thần tiên trong chúng tôi không kém một ông Bụt nào, và cuốn
băng 5 anh em siêu nhân hay Mario đi cứu công chúa cũng có gì thua kém một chàng dũng sĩ diệt rồng trong cổ
tích đâu? Chúng tôi không cần bám lấy
những gì xưa
cũ để có một tuổi thơ được cấp giấy chứng nhận thơ mộng.
Sau đó chúng tôi lớn lên, và hãy nhìn xem chúng tôi đã đem lại cho Việt Nam điều
gì: 8x sex trước hôn nhân; và chúng tôi công khai điều đó; 8x chơi thuốc, và chúng tôi là người đã đưa chủ đề này lên mặt
báo thường xuyên; 8x lộ hàng, và chúng tôi biến nó thành chuyện bình thường. 9x đã làm mọi thứ tệ hơn, hay đúng ra là chúng tôi đã phơi bày mọi thứ như nó vốn là, khi mà thế hệ 8x có công nhập khẩu văn minh Tây Âu vào nhưng lại không đủ
can đảm để công khai thừa nhận những mặt trái và phải
của nó? Bộ
mặt hào nhoáng bóng lộn của món hàng “văn minh” đã được chúng tôi hồn nhiên phơi
ra, dù cố ý hay vô tình, bằng tất cả tự trọng và liêm sỉ.
Sau này nếu một nhà xã hội
học nào đó rảnh
rỗi nghiên cứu
về chuyện này, tôi mong rằng ông ta sẽ không quên chi tiết: 9x là thế hệ đầu tiên mà cái tên của chúng tôi đã từng là một
tính từ mang nghĩa tiêu cực. “Một đám 9x!”
9x là một thế hệ lạc lối. Những điều người lớn dạy cho chúng tôi đã bị thực tế tát vào mặt
không thương tiếc. Tôi còn nhớ những năm mình học cấp II, quan hệ
trước hôn nhân là một điều gì đó rất
ghê tởm, những thằng con trai làm điều đó là những thằng khốn nạn, và tụi
con gái – nếu không ngu thì cũng là đĩ điếm tạm thời. Lên cấp
III, một buổi chiều bình yên, tôi đang online thì bà chị chạy vào hỏi,
“Em nghĩ gì về gái quan hệ
trước hôn nhân?” Tôi thắc mắc chị hỏi làm gì, chị
trả lời, “Để làm khảo
sát.” Nhưng tôi vẫn
đoán được lí do thực
sự. Những ngày sau đó tôi bắt đầu suy nghĩ. Người yêu của chị chắc chắn không phải
một thằng khốn nạn, anh rất
tốt; và chị
thì tuyệt đối không phải
“hàng.” Lại có một
điều gì đó rất
sai ở đây, một
bánh răng trong hệ nhận thức của tôi bị
lệch. Chúng tôi phải định nghĩa lại
những gì người
lớn đã nhồi
nhét, đã vỡ mộng nhận ra sự
trơ tráo giả
dối trong những
gì được học, nhưng chẳng ai cho chúng tôi biết mình nên học thứ gì khác. Chỉ
có phủ nhận, mà không biết cách khẳng định; chúng tôi phải tự tìm đường
cho mình, đi lạc
là chuyện tất nhiên.
Và bạn trẻ à, chúng tôi đến bây giờ còn là một
thế hệ của những điều tầm thường nữa. Người ta bảo
chúng tôi sướng, vì gia đình đầy đủ, đất nước (có vẻ)
thái bình. Quá sướng nên những
nỗi đau của
chúng tôi chưa bao giờ
được ghi nhận.
Giống như việc cả tuần bạn chỉ ăn đúng một
cái bánh hamburger thì bạn cũng không được than đói khổ vậy. Vì bạn
đã ăn hamburger, là đồ Mỹ, là hàng McDonald, là tập hợp những thứ phù phiếm
và rẻ tiền nhưng dựa vào đó người
ta khẳng định là bạn
no, và không có tư cách than đói, vì đói là phải ăn khoai ăn sắn. Tôi có cô bạn đói đến mức ngất xỉu trong restroom, lúc tỉnh dậy cũng chỉ
đơn giản là bắt
bus về nhà một
mình như chưa có gì xảy
ra. Tôi có những người bạn cắn răng bỏ
lại người yêu ở
quê nhà, lên đường du học
và kiếm một tấm vé định
cư. Tôi có một
người em tóc nhuộm
nâu mặc váy voan, nửa đêm không có tiền nhà bị
chủ đuổi, phải ngủ vạ vật ở bãi giữ
xe WalMart. Nhưng chúng tôi không có tư cách than vãn; người yêu bỏ
lại không phải
để ra trận
chiến đấu, đói đến
xỉu nhưng trong ví vẫn có thẻ ngân hàng, ngủ ở WalMart là ngủ trong chiếc xe cũ nát, có thể bị bất kỳ gã nào đập vỡ cửa. 9x thành thị là như vậy đấy. Chúng tôi thiếu một khung cảnh
lạc hậu cần đổi mới, một background nghèo khổ cùng cực, hay một
cuộc chiến; một điều gì đó vĩ đại
để nỗi đau của
chúng tôi được công nhận
hợp pháp. 6x-7x đã xây dựng (và tàn phá) đất nước sau chiến
tranh. 8x đã đưa phương Tây vào trùm lên đầu người Việt. 9x, có chăng là một đất nước hoang mang, một lớp người lớn vật vã tự
vấn đâu là trắng
đâu là đen; trong khi chúng tôi điên cuồng mà sống
với trắng đen lẫn
lộn, kệ mẹ nó đời.
Và một khi những
giá trị đã bị đảo lộn, một khi những
đạo đức của người lớn truyền
cho đã trở thành thứ
sáo rỗng mục ruỗng, chúng tôi lắm lúc đã chạy lung tung vô nghĩa như một bầy thú không não.
Nói về bản sắc Việt, tôi
thuộc về một thế hệ với phần đông
những con người kêu gọi phản đối SOPA/
PIPA bằng tiếng Việt; kêu gọi Hoàng
Sa-Trường Sa là của Việt Nam
cũng bằng tiếng Việt; cho
người Việt nghe,
người Việt đọc, click
một cái là
ủng hộ cho ABC
XYZ 5 xu, viết một
comment dài lê thê một trăm lẻ hai chữ là bảo vệ chính
kiến; một thế hệ tự tin và
hoang mang, yên tâm và sợ hãi,
…Tôi thuộc về một thế hệ hướng tới sự cao quý
bằng con đường an
toàn.
Trớ trêu
thay, có con đường an
toàn nào hướng đến sự cao quý
bao giờ.
Khi chúng tôi mở miệng nói đến
chính trị; người lớn bảo chúng tôi im đi, giữ thân mà sống. Khi chúng tôi nói đến lý tưởng và ước
mơ, họ bảo chúng tôi làm ơn hạ cánh mơ
mộng mà bò bằng
cả 2 tay 2 chân. Năng lượng tuổi trẻ không còn biết dùng để làm gì, đành phải dạt vào bar, vào club, chụp hình tự sướng bằng Instagram, sáng tác vài bài hip hop cờ đỏ sao vàng yêu nước, quay vài bộ phim ngắn
màu mè, làm vài clip hài, …
Nhưng tôi không buồn đâu bạn à. Chụp
ảnh hở ngực hay quay clip sex, nhảy nhót điên cuồng trên bar hay ngồi cafe nghe nhạc Trịnh, đợi Diablo III hay đi nhặt rác ngoài biển; chúng tôi – 9x -đều đang sống, và cho người ta biết là chúng tôi sẽ sống. Với tất cả những tầm thường, trống
rỗng, những
lạc lối, hoang mang; chúng tôi vẫn đi tiếp.
Rio Lam
0 Comments